Ju dëshmoj krimin e Ruzhdijes

Intervista/ Flet anëtari i KQZ-së Artan Lazaj: Pse duhet transparenca e zgjedhjeve

 

 

Artan Lazaj pranon të flasë për gazetën “Telegraf”. Dhe sa na argumenton pse duhet bërë hetimi i zgjedhjeve, aq dhe na tërheq me rrëfimin profesional për procesin e zgjedhjeve. Ai ka qenë dëshmitar i krimit zgjedhor të ndodhur në Ruzhdije, në fshatin fierak që tashmë ka hyrë në histori. Atë natë edhe unë si anëtar i KQZ jam kërcënuar në Ruzhdije, thotë thjesht ai, ndërsa thekson nevojën e bërjes së transparencës për zgjedhjet. Këtu fillon intervista me të…

 

- Si ndihet një anëtar i KQZ-së kur dëgjon të kërkohet hetimi i zgjedhjeve të 28 qershorit?

- Ndihem i qetë, ndihem mirë. Është krejtësisht normale të kërkohet transparencë për një proces zgjedhor. Transparenca është standardi më i ulët që mund të ketë një proces…

- Pra ju jeni për hetimin e zgjedhjeve?

- Jam për transparencën.

- Pra jeni edhe për hapjen e kutive?

- Thashë që jam për transparencën. Transparenca I përfshin të gjitha, është komplekse.

- Më konkretisht?

- Transparencë do të thotë të dalë e vërteta mbi procesin zgjedhor. Të verifikohet I gjithë dokumentacioni. Jo vetëm unë si administrator, por çdo qytetar duhet të jetë I interesuar se çfarë ndodhi gjatë procesit zgjedhor të 28 qershorit. Dhe unë mund të them se gjatë atij procesi ndodhi ajo që nuk duhej të ndodhte. Për mendimin tim ai ka qenë një proces i dobët, me shumë mangësi e të meta në shumë drejtime, qoftë nga ana organizative, qoftë nga veprimi I aktorëve dhe faktorëve në këto zgjedhje. Këto unë i kam thënë publikisht dhe zyrtarisht.

- Me këtë që po thoni, mos po bini ndesh me konstatimin e ndërkombëtarëve për 28 qershorin?

- Jo, jam në të njëjtën linjë me ndërkombëtarët. Raporti I ndërkombëtarëve ka përmendur shumë vërejtje, të cilat, sipas meje, janë shumë të rënda. Po përmend mospajisjen e shtetasve me karta identiteti, votimin familjar, procesi i keq i numërimit të votave, etj.. Këto i kanë thënë ekspertë ndërkombëtarë për zgjedhjet. E përfytyroni se sa prapa jemi ne në krahasim me vendet e tjera anëtare të Bashkimit Europian, apo që tentojnë të hyjnë në BE…

- Fshati Ruzhdije u bë si të thuash emblema e atyre zgjedhjeve. Mos po teprohet me Ruzhdijen?

- Jo nuk po teprohet. Në Ruzhdije ka ndodhur një parregullsi e madhe, një krim zgjedhor. Ky krim duhet të hetohet e të zbardhet. Unë kam qenë vetë, personalisht, në KZAZ nr. 19 në Patos ku do të numëroheshin votat e Ruzhdijes. Përveçse kam parë një çorganizim të organizuar, aty ishte dhe një amulli e plotë, në të gjitha drejtimet. Edhe në prani të zyrtarëve të KQZ-së gjendja ishte vërtetë për të ardhur keq. Aty vura re jo vetëm anëtarë të komisionit të KZAZ dhe anëtarë të grupeve të numërimit të kërcënoheshin nga persona të pa autorizuar që të mos vazhdonte procesi i numërimit, por edhe mua  personalisht më kërcënuan dhe më kërkuan të largohesha. E kupton ç’do të thotë të kërcënohet një anëtar i KQZ-së? Ja aq të rënda ishin shkeljet dhe dhunimi i zgjedhjeve dhe i votës në atë qendër votimi e jo vetëm atje… Ishte për të ardhur keq. Shqetësimin e ngrita në KQZ ku, jo vetëm nuk u mbajt asnjë qëndrim, por edhe m’u kërkua llogari pse kisha shkuar atje, pra në Ruzhdije.

- Por mbase ju nuk u lejohej si anëtar i KQZ-së të shkonit atje, apo jo?

- Jo. Si duket në ato momente nuk ishte kuptuar drejt në aspektin ligjor që procesi zgjedhor administrohet kolegjialisht nga KQZ-ja ose çdo anëtar i saj. Pra unë veprova sipas ligjit me vajtjen në atë qendër problematike. Ishte një e drejtë ligjore dhe unë e respektova atë.

- Vetëm Ruzhdija i ka pasur këto probleme, apo kini konstatuar edhe shkelje e parregullsi në qendra të tjera?

- Nuk është vetëm Ruzhdija rast flagrant i dhunimit të zgjedhjeve. Parregullsi të asaj natyre janë vërejtur edhe në qendra të tjera. Në Fushë-Kuqe ka ndodhur e njëjta gjë. Por edhe gjetkë…

- Opozita ka kërkuar zbardhjen e së vërtetës së Ruzhdijes. A do të ishte kjo e mjaftueshme për të gjithë hetimin e procesit zgjedhor?

- Sapo e thashë pak më parë që Ruzhdija nuk është e vetmja qendër me parregullsi flagrante. Ka edhe të tjera. Prandaj duhet transparenca e procesit. Transparenca duhet të bëhet jo për të ndryshuar rezultatin, por që të përmirësohen proceset e ardhshme, që këto parregullsi të mos përsëriten. Kjo është mjaft e rëndësishme. Duke njohur të metat e këtij procesi do të bëhen ndryshimet e nevojshme ligjore dhe kështu u pritet rruga abuzimeve e manipulimeve në të ardhmen.

- Mirë, por ju kini votuar në KQZ 7 me 0 për njohjen e rezultatit të zgjedhjeve. Si ta kuptojmë atëherë dëshirën tuaj për transparencën?

- Kjo është një pyetje me shumë vend dhe ju bëni mirë që më pyesni për këtë. Duhet ta dini se si funksionojnë punët në KQZ. Kur kemi votuar 7 me 0, ne kemi zbatuar një vendim të kolegjit zgjedhor,pavarësisht rezervave që kishim ndaj procesit. Në bazë të këtij vendimi u hartuan tabelat përfundimtare. E kam vënë re që kohët e fundit po I mëshohet shumë këtij fakti, por unë mund të deklaroj këtu se ne kemi treguar përgjegjshmëri të lartë profesionale, jo vetëm si juristë por edhe si qytetarë, pasi kemi zbatuar një vendim të formës së prerë. Ne si KQZ nuk jemi organ politik, pavarësisht se zgjidhemi nga parlamenti. Me këtë veprim unë jam jo vetëm i qetë, por edhe i kënaqur. Unë jam në KQZ i propozuar nga Partia Socialiste, por PS na ka lënë hapësirë pavarësie në punën tonë ligjore dhe intelektuale.

-Me këtë doni të thoni se nuk kini pasur presione nga partitë?

- Unë flas për veten time. Dhe unë deklaroj se në punën time nuk kam pasur asnjë lloj presioni nga PS-ja.

- Mund të bëni një krahasim të standardeve zgjedhore në Shqipëri me ato të vendeve të tjera?

- Për standardet zgjedhore mund të flitet gjatë. Këtu mund të them se është për të ardhur keq që standardet e zgjedhjeve në Shqipëri në krahasim me ato të vendeve të tjera të Ballkanit (po përmend Ballkanin, pasi me vendet e tjera të Europës nuk mund të bëhet krahasim) lënë shumë për të dëshiruar. Po i referohem dy shembujve, Kroacisë dhe Greqisë ku kam qenë vetë për të ndjekur zgjedhjet. Ehu, sa pas tyre jemi ne! Imagjinoni që procesi zgjedhor që nga votimi deri te numërimi I votave në Kroaci administrohej nga studentët. Kutia e votimit ishte një kuti e thjeshtë kartoni. Askujt nuk i shkonte në mend që të krijonte parregullsinë më të vogël. Mjafton kjo për të parë diferencën e niveleve të standardeve zgjedhore midis nesh e të tjerëve.

- Prokuroria e Fierit ka nisur një hetim të zgjedhjeve në Ruzhdije. A ka të drejtë prokuroria ta bëjë këtë, pavarësisht nga Komisioni Qendror Zgjedhor apo strukturat e tjera shtetërore?

- Po, prokuroria ka të drejtë dhe detyrë ligjore të hetojë çdo parregullsi apo shkelje. Mjafton të ketë një të dhënë për parregullsi apo shkelje. Prandaj mendoj se ata janë në rregull me punën e tyre dhe me ligjin.

-Edhe një pyetje të fundit: Kam dëgjuar se ju kanë propozuar për anëtar të Gjykatës së Lartë. Është e vërtetë?

- Jo nuk është vërtetë. Unë kam dëshirë ta përfundoj mandatin katër-vjeçar në KQZ, pastaj… Pasioni im i vetëm është drejtësia.    

 

Kur kemi votuar 7 me 0, ne kemi zbatuar një vendim të kolegjit zgjedhor,pavarësisht rezervave që kishim ndaj procesit. Në bazë të këtij vendimi u hartuan tabelat përfundimtare.

 

Në Ruzhdije vura re jo vetëm anëtarë të komisionit të KZAZ dhe anëtarë të grupeve të numërimit të kërcënoheshin nga persona të pa autorizuar që të mos vazhdonte procesi i numërimit. Atje edhe mua  personalisht më kërcënuan dhe më kërkuan të largohesha

 

Jo vetëm unë si administrator, por çdo qytetar duhet të jetë i interesuar se çfarë ndodhi gjatë procesit zgjedhor të 28 qershorit. Dhe unë mund të them se gjatë atij procesi ndodhi ajo që nuk duhej të ndodhte

 

 

Disa nga vërejtjet për raportin e KQZ-së për zgjedhjet e 28 qershorit

Për raportin vjetor të KQZ-së në lidhje me administrimin e zgjedhjeve parlamentare të 28 qershorit 2009, anëtari i KQZ-së Artan Lazaj ka parashtruar një sërë vërejtjesh të argumentuara për dobësitë dhe shkeljet ligjore të vërejtura gjatë procesit zgjedhor. Më poshtë po japim të përmbledhura disa prej tyre:

1. Përsa i përket trajnimit të komisionerëve dhe anëtarëve të grupit të numërimit, KQZ duhej të ushtronte një presion më të madh, pasi edhe në raport është pranuar fakti që ata janë trajnuar në momentet e fundit. Kjo ishte një nga arsyet e punës së dobët në KZAZ, KQV dhe GNV;

2. KQZ është treguar liberal në kriteret për ngritjen dhe funksionimin e qendrave të votimit;

3. KQZ ka qenë liberale në zbatimin e kritereve në lidhje me vendndodhjen e VNV-ve.

4. Mendoj se në ditën e votimit KQZ duhej të mbante një qëndrim të ashpër ndaj shfaqjes së disa fenomeneve negative në disa Qendra votimi, të bëra publike nëpërmjet televizioneve të ndryshme. Kështu në disa QV u vërejt problemi i mosrespektimit të fshehtësisë së votës, disa votues u lejuan të votonin hapur duke shprehur bindjet partiake dhe ndonjëherë u lejuan që votues të votonin disa herë Brenda një çasti, d.m.th kanë hedhur më shumë se një fletë votimi. Problemi i numërimit të votave është pasqyruar dhe në raportin e ODIHR-it.

5. Procesi i numërimit të votive zgjati shumë dhe fakti i ngritjes së dy grupeve të numërimit për çdo tavolinë nuk e ndihmoi këtë proces, po kështu ky proces u ndërpre disa herë për shkak të përplasjeve fizike, lodhjes së komisionerëve, largimit të tyre nga procesi i numërimit etj. Në listën e votuesve në shumicën e rasteve nuk është shënuar numri I kartës së identitetin ose I pasaportës, por është shënuar fjala “Kartë” ose “pasaportë”ose asgjë, në kolonën e firmave të votuesve është lejuar që ato të jenë vetëm me një firmë të dukura lehtësisht në sy gjë që më bën të mendoj se ose është lejuar votimi familjar, ose kanë votuar persona të tjerë në vend të atyre që duhej të votonin (sidomos emigrantët).

Më tej, Lazaj bën vërejtje për administrimin e procesit ankimues, për marrëdhëniet e KQZ-së me të tretët, etj., etj.

 

 

Me pasion për Drejtësinë

Artan Lazaj është një njeri me të cilin mund të komunikosh fare lehtë. Një jurist i mprehtë dhe intuitiv, ai di të ndërtojë një marrëdhënie korrekte dhe njerëzore me bashkëbiseduesin, qoftë edhe kur takohet për herë të parë. Që në krye të bisedës me të kupton pasionin e tij të madh për drejtësinë si profesion, por edhe në aspektin e marrëdhënieve njerëzore. E takova për herë të parë këtë anëtar të Komisionit Qendror të Zgjedhjeve, për të bërë këtë intervistë që po botojmë sot dhe mësova plot gjëra nga puna e tij si gjyqtar e kryegjyqtar në disa rrethe të vendit. Vlonjat me origjinë, me një karrierë të spikatur në fushën e drejtësisë, Artan Lazaj për të mbërritur deri në përbërje të KQZ-së ka përshkuar një rrugë jo të lehtë. Pas mbarimit të fakultetin e Drejtësisë në vitin 1993, ka punuar si jurist në gjykatat e Bulqizës dhe të Lushnjës, ndërsa ka punuar për dhjetë vjet si kryetar i Gjykatës së Gjirokastrës. Kur e pyes se cilat janë ngjarjet që i kanë lënë më shumë mbresë në karrierën si jurist, më përmend vetëm tri. E para, kur vajta në Bulqizë dhe ngritëm gjykatën e Bulqizës me një tavolinë e një karrige që i morëm hua në shtëpinë e sekretares. Kur ika nga Bulqiza lashë një godinë të bukur gjykate për t’u pasur zili. E dyta, thotë ai, ishte gjatë punës në Lushnje. Kam gjykuar tre ish të pandehurit që vranë disa policë në Mallakastër. Mbaj mend ditën e fundit të gjyqit, kur dhashë dënimin me burgim të përjetshëm për tan ë kushte të një presioni të madh psikologjik, por në kushte minimale sigurie. Pasi dhashë vendimin, dola në rrugë krejt I vetëm dhe kërkoja një makinë për të shkuar në shtëpi. E treta, i përket Gjirokastrës. Kam qenë dhjetë vjet kryetar gjykate në atë qytet. Gjeta një gjykatë të djegur dhe, kur ika më 2009, lashë një gjykatë model nga më të mirat në vend. Sidoqoftë, në një moment që vend është përfshirë nga një krizë politike që ka në themel zgjedhjet e 28 qershorit 2009, biseda me një anëtar të KQZ nuk mund të vërtitet tjetërkund, përveçse rreth atyre zgjedhjeve aq shumë të kontestuara.

 

 

Shto tek: del.icio.us | Digg